Nie, Agata Kornhauser-Duda nie otrzymywała pensji za pełnienie funkcji pierwszej damy. Gdy Andrzej Duda objął urząd prezydenta w 2015 roku, zrezygnowała z pracy nauczycielki języka niemieckiego w krakowskim II Liceum Ogólnokształcącym im. Jana III Sobieskiego, gdzie pracowała od października 1998 roku. W Pałacu Prezydenckim zajmowała się działalnością reprezentacyjną i społeczną, ale nie pobierała za nią wynagrodzenia z budżetu państwa.
- Agata Kornhauser-Duda nie otrzymywała pensji za pełnienie funkcji pierwszej damy. Po wyborze Andrzeja Dudy na prezydenta w 2015 roku zrezygnowała z pracy nauczycielki.
- Od 2021 roku Kancelaria Prezydenta opłaca za małżonkę prezydenta składki emerytalne i rentowe. Trafiają one na konto w ZUS i nie są bieżącym wynagrodzeniem; według szacunków mogą zwiększyć przyszłą emeryturę Agaty Kornhauser-Dudy o około 490 zł brutto miesięcznie.
- Pierwsza dama pełni funkcję reprezentacyjną i społeczną, m.in. uczestniczy w wydarzeniach i wspiera inicjatywy charytatywne. Koszty obsługi i podróży pokrywane są z ogólnego budżetu Kancelarii Prezydenta, bez osobnej pensji czy funduszu dla niej.
- Doniesienia o zarobkach Agaty Kornhauser-Dudy w NBP nie są potwierdzone — bank zaprzeczył, by była tam zatrudniona. Podawane kwoty 29–39 tys. zł brutto miesięcznie dotyczą orientacyjnych zarobków doradców prezesa NBP, a nie jej wynagrodzenia.
Warto jednak odróżnić pensję od zabezpieczenia emerytalnego. Do 2021 roku państwo nie odprowadzało za pierwszą damę składek emerytalnych ani rentowych. Zmieniła to ustawa z 17 września 2021 roku, która zobowiązała Kancelarię Prezydenta do ich opłacania. Podstawę składek stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie, a według przytaczanych szacunków może to zwiększyć emeryturę o około 490 zł brutto miesięcznie. Nie jest to jednak zapłata za bieżącą działalność.
Za pracę u boku prezydenta bez pensji, lecz ze składkami opłacanymi przez państwo
Prawo nie zabrania małżonce prezydenta podejmować pracy zawodowej. W praktyce jednak pierwsze damy zwykle rezygnują z kariery ze względu na obowiązki reprezentacyjne i kwestie bezpieczeństwa. W 2019 roku Andrzej Duda mówił, że jego żona pełni tę funkcję honorowo i pro publico bono. Agata Kornhauser-Duda patronowała ponad 300 inicjatywom, wzięła udział w przeszło 100 wydarzeniach społeczno-charytatywnych i spotkała się z ponad 50 tysiącami osób — wynika z informacji Kancelarii Prezydenta.
Osobno należy rozpatrywać wydatki związane z działalnością pierwszej damy. Kancelaria Prezydenta nie prowadziła dla niej oddzielnego budżetu ani specjalnego funduszu reprezentacyjnego, dlatego pokrywała koszty obsługi, podróży i wydarzeń z ogólnych środków. W tym miejscu mała wstawka: sprawdź, jak odwołać prezydenta. W 2020 roku pytano o szczegółowe kwoty, lecz ich nie ujawniono. Pojawiały się też doniesienia, że Agata Kornhauser-Duda może pracować w NBP i zarabiać jako doradca od 29 do 39 tys. zł brutto miesięcznie. NBP oficjalnie zaprzeczył jednak, by była tam zatrudniona, więc tych spekulacji nie należy utożsamiać z wynagrodzeniem za pełnienie funkcji pierwszej damy.
Jakie składki emerytalne przysługują żonie prezydenta?
Żona prezydenta nie otrzymuje pensji za pełnienie funkcji pierwszej damy, jednak po zmianie przepisów przysługują jej składki emerytalne i rentowe. Kancelaria Prezydenta opłaca je z budżetu państwa, a ich podstawę wymiaru stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie. Składki nie trafiają więc bezpośrednio do pierwszej damy, lecz do ZUS, gdzie budują jej przyszłe uprawnienia.
Najważniejsze informacje o składkach i ich znaczeniu są następujące:
- Składki emerytalne i rentowe opłaca Kancelaria Prezydenta z budżetu państwa.
- Ich podstawę wymiaru stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie.
- Środki są zapisywane na koncie pierwszej damy w ZUS, a nie wypłacane jej bezpośrednio.
Wcześniej za okres pełnienia tej funkcji nie odprowadzano składek emerytalnych ani rentowych. Zmianę wprowadziła ustawa uchwalona 17 września 2021 r. Od tego czasu pierwsza dama ma zabezpieczenie ubezpieczeniowe, ale nadal nie otrzymuje wynagrodzenia. Według szacunków dotyczących Agaty Kornhauser-Dudy nowe składki mogą zwiększyć jej przyszłą emeryturę o około 490 zł brutto miesięcznie. Ostateczna kwota zależy jednak od sposobu rozliczenia i całego przebiegu ubezpieczenia.
Reprezentacyjna rola bez pensji, ale z zabezpieczeniem na przyszłość
To rozwiązanie łączy dwie kwestie: pierwsza dama zwykle rezygnuje z pracy zawodowej, a jednocześnie nie powinna tracić całego zabezpieczenia emerytalnego za czas pełnienia obowiązków reprezentacyjnych. Prawo nie zabrania żonie prezydenta podjęcia pracy, jednak wymagania związane z rolą publiczną często ją utrudniają. Sama działalność — spotkania, patronaty, wizyty społeczne i udział w wydarzeniach charytatywnych — pozostaje nieodpłatna.
Składki nie oznaczają, że państwo wypłaca pierwszej damie emeryturę w trakcie kadencji. ZUS zapisuje je na jej koncie, a mogą wpłynąć na wysokość świadczenia po spełnieniu warunków emerytalnych. Należy też odróżnić je od kosztów sekretariatu, podróży i obsługi reprezentacyjnej. Kancelaria Prezydenta pokrywa te wydatki z ogólnego budżetu, ale nie wypłaca małżonce głowy państwa osobnej pensji.
Ciekawostka: składki opłacane za pierwszą damę nie są jej wypłatą — trafiają na indywidualne konto w ZUS i mogą podwyższyć przyszłą emeryturę, ale nie gwarantują konkretnej kwoty świadczenia.
Ile może zarabiać doradca prezesa NBP?
Dostępne szacunki wskazują, że doradca prezesa NBP może zarabiać około 29–39 tys. zł brutto miesięcznie, a najlepiej opłacane osoby — nawet blisko 40 tys. zł. Nie ma jednak jednej ustalonej stawki, ponieważ wynagrodzenie zależy od warunków zatrudnienia i różni się między doradcami. Traktuję te kwoty jako orientacyjne: bank nie publikuje pełnej listy doradców ani pensji poszczególnych osób.
Zbiorcze dane pokazują skalę wydatków. W 2020 roku NBP przeznaczył na wynagrodzenia doradców około 2,88 mln zł, a w 2022 roku — już 4,6 mln zł. Jeśli przyjąć około 13 etatów, druga kwota oznacza średnio blisko 29,5 tys. zł brutto miesięcznie na osobę. Wcześniejsze dane wskazywały natomiast, że najlepiej opłacany doradca otrzymywał średnio 39 037 zł brutto miesięcznie. Różnice między stanowiskami mogą więc być znaczne.
Premie prezesa mogą wyraźnie podbić zarobki doradcy
Na wysokość wynagrodzeń wpływa art. 66 ustawy o NBP, który ogranicza maksymalną pensję pracownika do 0,6 całkowitego wynagrodzenia prezesa banku. Podstawę obliczeń obejmują także premie i nagrody, dlatego limit może wzrosnąć wraz z dodatkowymi składnikami pensji prezesa. Przytaczane dane mówią o jego rocznym wynagrodzeniu w wysokości około 1,3 mln zł, a kwartalne premie mogły znacząco zwiększyć tę kwotę.
Sam tytuł doradcy nie określa ani zakresu obowiązków, ani wymaganych przepisami kwalifikacji. NBP może zatrudniać doradców na podstawie umowy o pracę lub mianowania. Dlatego przy szacunkach warto oddzielać potwierdzone dane o łącznych kosztach od medialnych doniesień o konkretnych osobach i stanowiskach. NBP zaprzeczył zatrudnieniu Agaty Kornhauser-Dudy, nie ma więc podstaw, by przypisywać jej określoną pensję. Podane widełki dotyczą stanowiska doradcy, a nie potwierdzonego wynagrodzenia byłej pierwszej damy. Jak już krążymy wokół tego tematu to poznaj rolę Agaty Kornhauser-Dudy jako pierwszej damy.
Na czym polega reprezentacyjna i społeczna rola pierwszej damy?
Lista przedstawia najważniejsze aspekty reprezentacyjnej i społecznej roli pierwszej damy w Polsce, a także jej nieformalny status oraz warunki wykonywania obowiązków.
- Reprezentowanie państwa i towarzyszenie prezydentowi — pierwsza dama uczestniczy w wizytach państwowych, spotkaniach z zagranicznymi przywódcami i ich małżonkami oraz wydarzeniach objętych protokołem dyplomatycznym. Dzięki temu pomaga budować relacje i promować Polskę za granicą.
- Aktywność społeczna i charytatywna — pierwsza dama może obejmować patronatem różne inicjatywy, uczestniczyć w wydarzeniach dobroczynnych i spotykać się z osobami potrzebującymi. Według danych Kancelarii Prezydenta Agata Kornhauser-Duda objęła patronatem ponad 300 przedsięwzięć, wzięła udział w ponad stu wydarzeniach społeczno-charytatywnych i spotkała się z ponad 50 tys. osób.
- Wspieranie edukacji, kultury i zdrowia — pierwsza dama odwiedza szkoły, przedszkola, ośrodki wychowawcze, szpitale i hospicja. Ponadto może promować czytelnictwo, kulturę, edukację polonijną, tożsamość narodową i profilaktykę zdrowotną. Wspiera też potrzebujących, przekazując im m.in. ubrania, żywność, książki czy zabawki.
- Funkcja nieformalna, bez określonego zakresu obowiązków — polskie prawo nie ustanawia urzędu pierwszej damy ani nie określa szczegółowo jego kompetencji. Dlatego zakres aktywności zależy głównie od osoby pełniącej tę rolę i przyjętych zwyczajów. Nie istnieje też formalny mechanizm rozliczania jej z wykonywania tych zadań.
- Rezygnacja z pracy zawodowej i brak pensji — małżonka prezydenta zwykle ogranicza lub zawiesza dotychczasową karierę, choć prawo nie zakazuje jej pracy. Agata Kornhauser-Duda zrezygnowała z pracy nauczycielki języka niemieckiego po wyborze Andrzeja Dudy na prezydenta w 2015 roku. Pierwsza dama nie otrzymuje wynagrodzenia za swoją działalność, a Kancelaria Prezydenta pokrywa jej koszty z ogólnego budżetu, bez osobnej puli.
- Ubezpieczenie emerytalne i społeczne — od 2021 roku Kancelaria Prezydenta opłaca za małżonkę prezydenta składki emerytalne i rentowe, obliczane od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Wcześniej pierwsze damy często nie miały składek za okres pełnienia tej roli. Choć powracały dyskusje o ustanowieniu pensji, ostatecznie jej nie wprowadzono.
