Obecnie Senatem Rzeczypospolitej Polskiej kieruje Małgorzata Kidawa-Błońska, wybrana do izby z listy Koalicji Obywatelskiej. Jako marszałek reprezentuje Senat, prowadzi obrady oraz stoi na straży praw i godności izby. Sprawnie kieruje posiedzeniami, a tym samym wpływa na kolejność debat i możliwość zabierania głosu przez senatorów.
Na pierwszym posiedzeniu nowej kadencji senatorowie wybierają marszałka spośród zgłoszonych kandydatów. Kandydat musi uzyskać bezwzględną większość, czyli więcej niż połowę ważnych głosów. Jak już zahaczyliśmy o ten temat, sprawdź, ile głosów potrzeba do uchwalenia ustawy. Nie wystarczy więc wyprzedzić rywala, jeśli część senatorów wstrzyma się od głosu. O wyniku decydują skład izby i obecność senatorów, a nie bezpośrednie głosowanie obywateli.
Od głosów do sprawnych obrad: marszałek kształtuje pracę izby
Wybór marszałka często pokazuje układ sił w Senacie. W jednym z wcześniejszych głosowań Tomasz Grodzki zdobył 51 głosów, Stanisław Karczewski — 48, a jeden senator wstrzymał się od głosu. Z kolei Karczewski, wybrany w 2015 roku, uzyskał poparcie 93 senatorów. Wyniki odzwierciedlają zarówno liczebność klubów, jak i porozumienia między ugrupowaniami.
Po wyborze marszałek przewodniczy posiedzeniom, reprezentuje Senat i organizuje jego pracę zgodnie z regulaminem. Funkcja ta oznacza nie tylko zaszczyt, lecz także odpowiedzialność za sprawny przebieg obrad i zapewnienie senatorom możliwości udziału w debacie. Marszałek pełni ją w trakcie kadencji Senatu, a izba może go odwołać zgodnie z obowiązującymi procedurami.
Jakie kompetencje ma marszałek Senatu w pracach izby wyższej?
Jako marszałek Senatu przede wszystkim sprawnie prowadzę prace izby i dbam o to, by senatorowie debatowali na jasnych, równych zasadach. Senat wybiera marszałka na pierwszym posiedzeniu bezwzględną większością głosów. Marszałek reprezentuje izbę, chroni jej prawa i godność, a także występuje w jej imieniu na zewnątrz. Łączy więc funkcje organizatora, przewodniczącego obrad i rzecznika Senatu.
Podczas posiedzeń udzielam głosu, ustalam kolejność punktów porządku obrad, ogłaszam przerwy i pilnuję przestrzegania regulaminu. Nadzoruję też głosowania i ogłaszam ich wyniki, a kwestie proceduralne rozstrzygam w granicach swoich uprawnień. Nie decyduję jednak o treści ustaw: senatorowie debatują, zgłaszają poprawki i głosują. Moją rolą jest zapewnić, by ten proces przebiegał rzetelnie i bez zbędnego chaosu.
Sprawne obrady i głosy senatorów kształtują decyzje izby
Koordynuję również kalendarz prac i kieruję sprawy do właściwych komisji, które szczegółowo analizują projekty oraz poprawki. W planowaniu posiedzeń i ustalaniu ich porządku wspierają mnie Prezydium Senatu oraz Konwent Seniorów. Podobne zagadnienia znajdziesz w pod tym linkiem. Ponieważ w Senacie zasiada 100 senatorów, sprawna organizacja debat i głosowań ma duże znaczenie — zwłaszcza gdy izba rozpatruje ustawy uchwalone przez Sejm. Senat ma na to 30 dni, a w przypadku ustawy budżetowej — 20 dni.
Do najważniejszych obowiązków marszałka Senatu należą:
- prowadzenie obrad i udzielanie głosu senatorom,
- ustalanie porządku posiedzeń oraz koordynowanie kalendarza prac,
- nadzorowanie głosowań i ogłaszanie ich wyników,
- reprezentowanie Senatu w kraju i za granicą,
- dbanie o ciągłość działania izby.
Ponadto reprezentuję Senat w kontaktach z innymi organami państwa i za granicą oraz dbam o ciągłość jego działania. Mam zatem wpływ na tempo i porządek prac, lecz nie zastępuję całej izby: najważniejsze decyzje senatorowie podejmują w głosowaniu. Tę funkcję rozumiem jako odpowiedzialność za sprawne obrady, szacunek dla różnych stanowisk i ochronę powagi Senatu.
Ciekawostka: Marszałek Senatu może zarządzić przerwę w obradach, ale nie może samodzielnie rozstrzygnąć, czy izba przyjmie ustawę — o tym decydują senatorowie w głosowaniu.
Jak marszałek Senatu stoi na straży praw i godności Senatu?
Gdy obejmuję funkcję marszałka Senatu, traktuję ją przede wszystkim jako odpowiedzialność za całą izbę, nie tylko za bieżące obrady. Jako jej najwyższy przedstawiciel dbam o to, by senatorowie mogli wykonywać mandaty, a Senat działał zgodnie z Konstytucją, ustawami i własnym regulaminem. Senatorowie wybierają marszałka bezwzględną większością głosów podczas pierwszego posiedzenia, dlatego jego wybór wymaga zaufania członków izby.
Podczas obrad pilnuję porządku, udzielam głosu, zarządzam głosowania i dbam o to, by stanowiska klubów oraz senatorów niezrzeszonych mogły wybrzmieć. Ma to szczególne znaczenie, gdy prace nabierają tempa albo wybucha spór o przebieg debaty. Godność Senatu widzę nie tylko w uroczystych słowach, lecz także w rzetelnym rozpatrywaniu ustaw, szacunku dla mniejszości i jasnym informowaniu o decyzjach izby.
Równe prawa senatorów i spokojny spór budują siłę izby
Poza salą obrad reprezentuję Senat w kontaktach z innymi organami państwa i dbam o warunki jego pracy. Oznacza to między innymi sprawny obieg dokumentów, zaplecze legislacyjne oraz dostęp senatorów do informacji potrzebnych przy analizie projektów ustaw. Senat liczy 100 senatorów, dlatego każdy powinien móc zabrać głos i uczestniczyć w pracach bez względu na przynależność polityczną.
Na godność izby wpływa również to, jak reaguję na napięcia i krytykę. Nie muszę zgadzać się z każdym, jednak pilnuję, by spór toczył się według reguł i nie odbierał nikomu prawa do wypowiedzi. Dzięki otwartej, spokojnej pracy i poszanowaniu procedur Senat może skuteczniej pełnić swoją rolę w państwie, a obywatele — oceniać, jak ich przedstawiciele korzystają z powierzonego mandatu.
Od Tomasza Grodzkiego do Małgorzaty Kidawy-Błońskiej: kto pełnił tę funkcję?
Lista obejmuje marszałków Senatu RP od Stanisława Karczewskiego i Tomasza Grodzkiego po Małgorzatę Kidawę-Błońską. Przedstawia także najważniejsze informacje o ich wyborze i roli.
- Tomasz Grodzki – senator Koalicji Obywatelskiej, lekarz, chirurg i profesor nauk medycznych. Po wyborach w 2019 roku opozycja zgłosiła go jako wspólnego kandydata na marszałka Senatu. Zdobył 51 głosów, podczas gdy Stanisław Karczewski otrzymał 48; jeden senator wstrzymał się od głosu. Grodzki zasiadał w Senacie już wcześniej, a w wyborach w 2019 roku uzyskał 149 245 głosów w okręgu obejmującym Szczecin i powiat policki. Jego kandydaturę poparły różne ugrupowania opozycyjne.
- Stanisław Karczewski – chirurg i polityk Prawa i Sprawiedliwości, poprzednik Grodzkiego na stanowisku marszałka Senatu. W 2015 roku został wybrany, zdobywając 93 głosy. Cztery lata później przegrał z Grodzkim, uzyskując 48 głosów. Wcześniej pracował w szpitalu w Nowym Mieście nad Pilicą, gdzie był między innymi dyrektorem i ordynatorem oddziału chirurgicznego.
- Małgorzata Kidawa-Błońska – senatorka wybrana z listy Koalicji Obywatelskiej, która objęła funkcję marszałka Senatu po Tomaszu Grodzkim. Marszałek jest najwyższym przedstawicielem izby i stoi na straży jej praw oraz godności. Senat wybiera go bezwzględną większością głosów podczas pierwszego posiedzenia.
