Niższe podatki i mniej biurokracji należą do najczęściej powtarzanych gospodarczych obietnic Konfederacji. Ugrupowanie chce, by ludziom zostawało więcej pieniędzy z pracy, a przedsiębiorcy nie tracili czasu na formularze i zmieniające się przepisy. Ten przekaz trafia szczególnie do młodych pracowników i osób zakładających firmy, które chcą znać swoje zarobki oraz koszty.
- Niższe podatki i mniej biurokracji przyciągają młodych pracowników i przedsiębiorców.
- Głos na Konfederację bywa protestem przeciw duopolowi PiS–PO i politykom starszego pokolenia.
- Niektórzy odkładają różnice światopoglądowe na dalszy plan, choć nie popierają całego programu.
- Młodzi oczekują konkretnych działań w sprawach zarobków, mieszkań i zdrowia psychicznego.
- Wyborcy pytają, jak ograniczyć daniny, a zarazem utrzymać sprawne usługi publiczne.
- Poparcie zależy od wiarygodnych planów, odpowiedzialności i rozliczania obietnic.
Dla wielu młodych wyborców gospodarka to najważniejszy argument. Część woli samodzielnie oszczędzać na przyszłość i wybierać ubezpieczenie, zamiast finansować szeroki system świadczeń z podatków i składek. Chcą, by większa część pensji trafiała do pracownika, a państwo wspierało przede wszystkim osoby w potrzebie. Krytykują powszechne dodatki, takie jak 500 plus, choć przyznają, że trudno zrezygnować ze świadczenia, na które sami składają się w podatkach.
Młodzi rozmówcy zwracają też uwagę na rosnące obowiązki administracyjne i trudny start w biznesie. Ich zdaniem małe firmy powinny skupiać się na klientach, inwestycjach i zatrudnianiu, zamiast na papierkowej pracy. Zwolennicy Konfederacji liczą, że niższe daniny i prostsze przepisy pobudzą rozwój firm, nowe pomysły oraz przepływ pieniędzy w gospodarce.
Młodzi chcą więcej w portfelu, ale pytają, kto zapłaci za zmiany
Część wyborców nie ufa polityce kolejnych transferów: państwo najpierw pobiera podatki, a potem rozdaje świadczenia. Inni przypominają, że wspólne środki finansują wojsko, edukację, ochronę zdrowia i pomoc osobom z niepełnosprawnościami. Dlatego młodzi pytają nie tylko o ograniczenie roli państwa, lecz także o to, jak przy niższych obciążeniach zapewnić sprawne usługi publiczne.
Niektóre hasła trudno jednak przełożyć na konkretne rozwiązania. Likwidacja ZUS-u i dobrowolne oszczędzanie na emeryturę brzmią atrakcyjnie, ale rodzą pytania o osoby, które nie odłożą wystarczającej kwoty, oraz o ochronę na wypadek choroby lub utraty pracy. Z kolei uproszczenie podatków wymaga wskazania, które daniny znikną i jak zmiany wpłyną na budżet państwa.
Konfederację wyróżniają hasła przedsiębiorczości, samodzielności i ograniczania biurokracji, a także nowe twarze, które nie sprawowały jeszcze władzy. Jednocześnie sondaż wśród młodych pokazał, że niższe podatki mogą iść w parze z oczekiwaniem wysokiej jakości usług publicznych. Wyborcy ocenią więc nie tylko obietnicę większej kwoty w portfelu, lecz także wiarygodność planu i podział kosztów zmian.
Bunt przeciwko duopolowi PiS i PO oraz politykom starszego pokolenia
Bunt przeciw duopolowi PiS i PO nie zawsze oznacza chęć obalenia całego systemu. Młodzi częściej mają dość sporów o te same nazwiska i hasła. Dorastali w cieniu konfliktu Kaczyński–Tusk, dlatego kampanijną „naparzankę” znają lepiej niż spokojną rozmowę o mieszkaniach, zarobkach czy zdrowiu. W efekcie część z nich szuka nowych twarzy i głosuje na mniejsze ugrupowania, by przerwać polityczną powtórkę.
Badanie „Debiutanci ’23” objęło osoby w wieku 18–21 lat — grupę liczącą około 1,4 mln ludzi. Zaledwie 4 proc. uznało politykę za ważną, a 70 proc. chciało spokojnie żyć bez angażowania się w sprawy publiczne. Nie oznacza to obojętności: młodzi cenią dobre relacje, zdrowie i przyzwoite zarobki, a od polityków oczekują planów na kryzysy zamiast wielkich obietnic. W przywoływanych sondażach Konfederację popierało blisko 20 proc. osób w wieku 18–30 lat. Część z nich przyciągały postulaty niższych podatków, mniejszej biurokracji i łatwiejszego startu dla przedsiębiorców.
Młodzi szukają sprawczości i polityki, która dotrzymuje słowa
Nieufność wobec PiS i PO wynika także z przekonania, że starsze pokolenie zbyt długo ustala reguły gry. Młodzi krytykują polityków kojarzonych z dawnymi sporami i chcą dopuścić do głosu ludzi mówiących ich językiem. Liczą przy tym nie tylko na młody wiek, lecz także na autentyczność, przejrzyste obietnice i odpowiedzialność za ich realizację. Jedną z popularnych propozycji w badaniu było karanie polityków za niespełnione zobowiązania. Ponadto 75 proc. młodych mieszkało z rodzicami i nie widziało jasnej drogi do samodzielności, dlatego hasło spokojnego życia ma dla nich konkretny wymiar.
Bunt młodych nie jest jednak jednolity ani bezwarunkowy. Niektórzy popierają gospodarcze postulaty Konfederacji, ale odrzucają jej stanowisko wobec aborcji, praw osób LGBT+ czy relacji państwa z Kościołem. Różnice widać również między płciami: kobiety częściej wybierają poglądy progresywne, a mężczyźni skupiają się na gospodarce, bezpieczeństwie i inflacji. Jednocześnie 15 proc. młodych — w tym 20 proc. młodych kobiet — może potrzebować profesjonalnej pomocy psychicznej. Dlatego wybór nowej siły politycznej często oznacza próbę znalezienia alternatywy dla duopolu, a nie pełne zaufanie do konkretnego ugrupowania.
Ciekawostka: Młodzi wyborcy mogą traktować głos na mniejsze ugrupowanie nie tylko jako poparcie jego programu, lecz także jako sygnał dla PiS i PO, że oczekują nowych tematów i większej odpowiedzialności za obietnice.
Światopoglądowe różnice, które młodzi wyborcy odkładają na później
Część młodych wyborców odkłada różnice światopoglądowe na dalszy plan. Zamiast nich stawia na gospodarkę, nowe twarze w polityce i zmianę dotychczasowego układu.
- Gospodarka ważniejsza niż spory obyczajowe. Dla wielu młodych liczą się zarobki, podatki, składki ZUS i łatwiejsze prowadzenie działalności. Uważają, że niższe daniny pozwoliłyby im zatrzymać więcej pieniędzy. Część krytykuje też powszechne świadczenia, choć wie, że finansują je podatnicy.
- Poparcie dla partii mimo różnic światopoglądowych. Niektórzy wyborcy Konfederacji liberalnie podchodzą do praw osób LGBT+ i aborcji, popierają rozdział państwa od Kościoła, a nawet związki partnerskie. Mimo to liczą, że partia nie wprowadzi najbardziej konserwatywnych postulatów lub z czasem zmieni stanowisko.
- Niechęć do „wojny ideologicznej”. Młodych zniechęcają zarówno konserwatywne hasła, jak i część progresywnej narracji — między innymi spory o feminatywy, parytety, korektę płci czy sposób mówienia o klimacie. Dlatego częściej oczekują rozwiązań codziennych problemów niż ideologicznych deklaracji.
- Różnice między kobietami i mężczyznami. Młode kobiety częściej mają progresywne poglądy i interesują się prawami społecznymi oraz środowiskiem. Z kolei młodzi mężczyźni częściej zwracają uwagę na gospodarkę, inflację i bezpieczeństwo. Ten podział nie jest jednak sztywny — doświadczenia i otoczenie mogą zmieniać poglądy.
- Oczekiwanie konkretnych działań zamiast wielkich haseł. Młodzi cenią dobre relacje, zdrowie, spokojne życie i godne zarobki. Oczekują od polityków planów na wypadek kryzysów oraz sprawnych usług publicznych, w tym pomocy w zakresie zdrowia psychicznego. Jednocześnie nie chcą nadmiernych ograniczeń wolności ze strony państwa.
- Rozczarowanie polityką i poszukiwanie nowej siły. Wieloletni konflikt PiS–PO, niespełnione obietnice i brak wiary w możliwość wpływu na politykę zniechęcają część młodych do wyborów. Niektórzy popierają nowe ugrupowania nie dlatego, że zgadzają się z całym ich programem, lecz by przełamać dotychczasowy układ i sprawdzić alternatywę.
Nieufność wobec polityki i pragnienie, by wreszcie coś się zmieniło
Nieufność młodych wobec polityki wynika między innymi z powtarzających się sporów tych samych obozów i niespełnionych obietnic. Jak interesują cię takie tematy, Sprawdź, skąd popularność Konfederacji wśród młodych mężczyzn. W debacie publicznej widzą głównie oskarżenia, afery i walkę o uwagę mediów. Dlatego niewielu uznaje politykę za ważną, choć decyzje podejmowane w Warszawie wpływają na ich codzienne życie — zarobki, mieszkania, edukację i dostęp do lekarza.
Młodzi oczekują uczciwych zarobków, prostszych przepisów dla małych firm, niższych obciążeń i sprawnych usług publicznych. Wskazują też na zdrowie psychiczne: około 15 proc. Kliknij w ten link i poczytaj więcej. może potrzebować profesjonalnego wsparcia, a wśród młodych kobiet odsetek ten wynosi około 20 proc. Ponadto mniej więcej 75 proc. mieszka z rodzicami i nie widzi jasnej drogi do samodzielności. Te dane pokazują potrzebę konkretnego planu, który poprawi codzienne życie.
Poniższa lista przedstawia obszary, w których młodzi oczekują konkretnych działań:
- uczciwe zarobki i łatwiejszy start zawodowy,
- prostsze przepisy i niższe obciążenia dla małych firm,
- lepszy dostęp do wsparcia psychologicznego,
- większe możliwości usamodzielnienia się i zdobycia mieszkania,
- sprawniejsze usługi publiczne oraz krótsze dojazdy do pracy.
Młodzi chcą realnych działań, nie politycznych obietnic
Poszukiwanie zmiany skłania część wyborców do rozważania ugrupowań spoza głównego nurtu, w tym Konfederacji. Przyciągają ich zapowiedzi ograniczenia podatków i biurokracji, przedsiębiorczy wizerunek nowych polityków oraz rozczarowanie dotychczasowymi partiami. Nie oznacza to jednak bezwarunkowego poparcia: młodzi krytycznie oceniają niektóre stanowiska światopoglądowe, a część nie zna całego programu. W jednym z badań 66 proc. popiera związki partnerskie, co pokazuje, że ich poglądy nie mieszczą się łatwo w partyjnych podziałach.
Brak wiary w sprawczość podważa nawet atrakcyjne obietnice, zwłaszcza gdy składają je politycy, którzy mogą o nich zapomnieć. Dlatego świeża twarz nie wystarczy: potrzebne są jasne cele, jawne rozliczanie decyzji i mniej teatralnych sporów. Młodzi oczekują konkretnych odpowiedzi — jak ułatwić start zawodowy, poprawić dostęp do psychologa czy skrócić dojazdy do pracy. Zmiana może zacząć się od tego, że ktoś ich wysłucha i rzetelnie wykona swoją pracę.
Ciekawostka: nieufność wobec polityki nie musi oznaczać obojętności — młodzi mogą rzadziej wierzyć partyjnym deklaracjom, a jednocześnie uważnie oceniać, czy decyzje przekładają się na zarobki, mieszkania i dostęp do usług.
FAQ - Najczęstsze pytania
Dlaczego niższe podatki i ograniczenie biurokracji przemawiają do młodych mężczyzn?Mogą pozwolić pracownikom zachować większą część zarobków, a małym firmom łatwiej rozpocząć działalność i skupić się na rozwoju zamiast na formalnościach.
Dlaczego część młodych wyborców szuka alternatywy dla PiS i PO?Wielu ma dość wieloletnich sporów tych samych ugrupowań, niespełnionych obietnic i politycznej „naparzanki”. Głos na mniejszą partię bywa sposobem na wyrażenie oczekiwania zmiany, niekoniecznie pełnym poparciem dla jej programu.
Czy młodzi wyborcy Konfederacji zgadzają się z jej postulatami światopoglądowymi?Nie zawsze. Część popiera Konfederację głównie ze względu na gospodarkę, a zarazem ma bardziej liberalne poglądy na prawa osób LGBT+, aborcję czy związki partnerskie.
Jakie wątpliwości budzą propozycje ograniczenia podatków i likwidacji ZUS-u?Wyborcy pytają, jak zapewnić finansowanie usług publicznych, takich jak edukacja i ochrona zdrowia, oraz jak chronić osoby, które nie zgromadzą oszczędności na emeryturę lub zachorują.
Czego młodzi oczekują od polityków poza obietnicą niższych podatków?Chcą konkretnych i wiarygodnych planów dotyczących zarobków, mieszkań, zdrowia psychicznego i sprawnych usług publicznych, a także przejrzystości oraz rozliczania polityków z deklaracji.
